Związki organiczne

Węglowodory alifatyczne

Etylen

Eten jest gazem o słodkawo-eterycznym zapachu, bezbarwny, bardzo łatwo palny, temp. topnienia -169,5^oC, temp. wrzenia -103,7^oC. Mieszanina z powietrzem jest wybuchowa w granicach stężeń 2,75-28,6%; rozpuszczalny w wodzie, alkoholu i eterze. Wybucha podczas ogrzewania pod zwiększonym ciśnieniem, polimeryzuje trudno więc można go przechowywać bez inhibitora. Ulega charakterystycznym dla alkenów reakcjom przyłączania i utleniania. Występuje w zmiennych ilościach w gazie ziemnym. Otrzymywany podczas termicznego rozkładu węglowodorów gazowych i ciekłych (piroliza etylenowo-propylenowa), z gazowych produktów procesów rafineryjnych (kraking termiczny i katalityczny, hydrokraking reforming), z gazów koksowniczych, z acetylenu (metoda nieekonomiczna), z alkoholu etylowego (metoda laboratoryjna). Stosowany do produkcji polietylenu i kopolimerów, etylobenzenu (do produkcji styrenu), tlenku etylu (glikol, poliglikole), chloropochodnych (chlorek winylu, dichloroetan), etanolu i wyższych alkoholi alifatycznych. Etylen jest jednym z podstawowych surowców petrochemicznych.

Metan

Gaz błotny; najprostszy alifatyczny węglowodór nasycony, główny składnik gazu ziemnego, kopalnianego i błotnego. Gaz, temp. topnienia -184^oC, temp. wrzenia -164^oC, rozpuszczalny w alkoholu i eterze, pali się prawie nieświecącym płomieniem. Stosowany jako paliwo, główne źródło wodoru, gazu wodnego, itp. oraz do otrzymywania sadzy, jako surowiec w przemyśle petrochemicznym i innych.

Propan

Węglowodór nasycony; występuje w gazach naturalnych i ropie naftowej; gaz, temp. topnienia -187^oC, temp. wrzenia -42,2^oC, nierozpuszczalny w wodzie, łatwo rozpuszczalny w alkoholu i eterze, palny. Stosowany w syntezie organicznej oraz jako paliwo.

Węglowodory aromatyczne (Areny)

Benzen

Jest najprostszym węglowodorem aromatycznym; bezbarwna ciecz o charakterystycznym zapachu, temp. topnienia 5,51^oC, temp. wrzenia 80,09^oC, prawie nierozpuszczalny w wodzie,nieograniczenie rozpuszczalny w alkoholu, eterze, łatwopalny, toksyczny. Z wodą i alkoholem etylowym tworzy potrójny azeotrop o temp. wrzenia 64,85^oC i składzie: 74,1% benzenu, 18,5% etanolu i 7,4% wody; jest to wykorzystywane do produkcji alkoholu absolutnego (bezwodnego). Benzen otrzymuje się z lekkich frakcji smoły pogazowej, z niektórych gatunków ropy naftowej i z produktów przerobu (reforming) benzyn, stanowiących obecnie główne jego źródło. Stosowany w syntezie organicznej jako surowiec, jako rozpuszczalnik i jako składnik paliw silnikowych (w celu podwyższenia liczby oktanowej).

Metylobenzen

Toluen; homolog benzenu, bezbarwna ciecz, krzepnie w temp. -95^oC, wrze w 111^oC. Nie rozpuszcza się w wodzie, rozpuszcza się w alkoholu, benzenie i eterze, jest palną cieczą. Otrzymywany w wyniku katalitycznego reformowania ropy naftowej lub frakcyjnej destylacji smoły pogazowej. Znajduje zastosowanie jako surowiec i rozpuszczalnik w wielu dziedzinach przemysłu organicznego, barwników, farmaceutycznego, tworzyw sztucznych, do produkcji: materiałów wybuchowych, detergentów i substancji zapachowych oraz jako składnik wysokooktanowych pailw lotniczych.

Naftalen

Naftalina; węglowodór o dwóch skondensowanych pierścieniach benzenowych. Występuje w postaci białych, krystalicznych płatków, topi się temp. 80^oC, wrze w temp. 218^oC, sublimuje, nierozpuszczalny w wodzie, nieograniczenie  rozpuszczalny we wrzącym alkoholu, benzenie, eterze. Ma własności charakterystyczne dla związków aromatycznych; tworzy pochodne nitrowe i sulfonowe. Występuje w smole weglowej (ok. 6%, skąd jest otrzymywany), ropie naftowej i olejkach eterycznych, jest domiezką gazu świetlnego, zwiększającą jego siłę świecenia. Ma charakterystyczny zapach. Jest stosowany do syntezy różnych chemikaliów, barwników ftaleinowych, indyga, środków owadobójczych i wybuchowych, rozpuszczalników, żywic syntetycznych i garbników.

Kwasy karboksylowe

Benzoesowy Kwas

Jest najprostszym aromatycznym kwasem karboksylowym. Krystalizuje w postaci igieł

lub płatków, topi się w temp. 121,5^oC, sublimuje w temp. 100^oC, wrze w zatopionej rurze

szklanej w temp. 249^oC. Jest trudno rozpuszczalny w wodzie, rozpuszcza się w rozpuszczalnikach

organicznych, lotny z parą wodną. Otrzymywany różnymi metodami z kwasu ftalowego lub

toluenu. Stosowany w wielu dziedzinach przemysłu; farmaceutycznego, spożywczego (środki

konserwujące - kwas benzoesowy E-210), produkcji barwników i środków zapachowych.

Cytrynowy Kwas

Bezbarwne, przeźroczyste kryształy lub krystaliczny proszek, temp.

topnienia 153^oC. Bardzo dobrze rozpuszczalny w wodzie, alkoholu, eterze.

Występuje w roślinach (głównie w cytrynie - stąd nazwa zwyczajowa), organizmach

ludzkich i zwierzęcych (potrzebny organizmowi w cyklu dostarczania energii z

węglowodanów). Otrzymywany z soku niedojrzałych cytryn lub z cukrów (glukozy,

maltozy) przez fermentację za pomocą pewnych gatunków pleśni (Citromyces).

Stosowany w medycynie, w przemyśle spożywczym jako regulator kwasowości w wielu

produktach (galaretki, napoje, kremy, ciasta) - ma symbol E 330, jako środek do

czyszczenia i polerowania stali nierdzewnej i innych metali, do produkcji żywic

aldehydowych oraz nietoksycznych zmiękczaczy do tworzyw sztucznych.

Nazwa systematyczna: kwas 2-hydroksy-1,2,3-propanotrikarboksylowy.

Masłowy Kwas

Kwas butanowy; alifatyczny kwas monokarboksylowy, ciecz, temp. topnienia -5,5^oC,

temp. wrzenia 163^oC, w temp wyższen niż -3,8^oC miesza się w każdym stosunku z wodą,

alkoholem i eterem. Posiada bardzo nieprzyjemny zapach zjełczałego masła. Występuje

w maśle (stąd nazwa zwyczajowa) w postaci estrów z gliceryną. Otrzymywany w wyniku

fermentacji surowców o dużej zawartości cukru i skrobi wywołanej grzybkami Bacillus

butyricus. Stosowany do otrzymywania środków garbujących,

zapachowych (estry k. masłowego) oraz leków.

Mrówkowy Kwas

Kwas metanowy; pierwszy człon szerugu homologicznego kwsów jednokarboksylowych,

utlenia się na bezwodnik węglowy i wodę, działa redukująco w odróżnieniu od kolejnych

homologów. Jest cieczą, temp. topnienia 8,3^oC, temp. wrzenia 101^oC, miesza się z wodą,

alkoholem, eterem, rozpuszczalny w benzenie. Posiada ostrą woń, nadżera naskórek.

Występuje w ciele mrówek (stąd nazwa). Otrzymywany technicznie z CO i NaOH pod

zwiększonym ciśnieniem w temp. 150-170^oC. Wolny kwas i jego sole są stosowane