| Rodzaj i przyczyny | Objawy | Pomoc | | Zatrucia chemiczne stężonym kwasem; żrącymi zasadami lub amoniakiem | Występują: piekący ból w jamie ustnej, gardzieli, przełyku, zwłaszcza przy przełykaniu; oparzenia okolicy ust i błony śluzowej, strupy (żółte, szarobrunatne, białe); ślinotok, wzdęcie brzucha; tętno słabo napięte, przyspieszone, ewentualnie szczękościsk Występują: bóle i palenie w jamie ustnej, gardle, żołądku; ślinotok, wymioty, osłabienie, duszność, zawroty głowy; osłabienie akcji serca; kaszel | Nie powodować wymiotów ! Podawać dużo płynów (mleko, białko jaj kurzych rozcieńczone wodą); przy oparzeniach jamy ustnej podawać do picia małymi łykami olej jadalny: przy zatruciu kwasami podawać do picia rozcieńczoną wodę wapienną, magnezję paloną, oliwę, roztwór żelatyny, białko, Podawać do picia 1% roztwór wodny kwasku cytrynowego (l/2 łyżeczki na szklankę), mleko, wodę z białkiem, oliwę, lód potrzebne leczenie szpitalne | | Trucizny wdychane: Zatrucia: tlenkiem węgla; gazem świetlnym, spalinami samoch; środkami bojowymi | Występują: —silny ból głowy, tętnie nie w skroniach, duszność, zawroty głowy, szum w uszach, nudności, chwiejny chód, mowa, bełkotliwa, ogólne osłabienie, zaczerwienienie twarzy; w ciężkich przypadkach: utrata przytomności, sinica, śpiączka, drgawki, mimowolne oddawanie moczu i stolca, porażenia nerwowe | Zapewnić dostęp tlenu (wynieść z zatrutej atmosfery, otworzyć okno), nie dopuszczać do oziębienia.
W miarę potrzeby wykonać sztuczne oddychanie; na głowę położyć zimny okład; wygodnie ułożyć i ciepło okryć, rozluźnić ubranie; podać do picia prawdziwą kawę. Nie wolno stosować sztucznego oddychania w przypadku zatruć środkami duszącymi (chlorem, fosgenem) | | Trucizny działające przez skórę i oparz chem.kwasami, zasad | Występują: — oparzenia miejscowe; — objawy ogólne ciężkie | Skórę lub oczy zmyć dużą ilością wody (najlepiej bieżącej); założyć jałowy opatrunek; unikać maści. zasypek. tłuszczu, leków stosowanych miejscowo; wygodnie ułożyć i ciepło, zapewnić pomoc lek. okryć; | | Omdlenie, czyli nagłe zasłabnięcie z krótkotrwałą utratą przytomności. niedokrwieniem mózgu; wyczerpaniem; nagłym przeżyciem; silnym bólem; gwałtowną zmianą pozycji ciała; zmiana cisnienia krwi | Skóra blada, może być pokryta potem; oddech powierzchowny; tętno przyspieszone, słabo napięte | Spowodować mechanicznie dopływ krwi do mózgu przez odpowiednie ułożenie ciała (nogi wyżej od głowy), a gdy chory jest w pozycji siedzącej, poczuje się słabo i czuje, że zaraz zemdleje — pochylenie do przodu; rozluźnić odzież; jeśli ustanie czynność oddechowa, wykonać sztuczne oddychanie; nie wolno podawać doustnie leków ani płynów, po odzyskaniu przytomności podać krople nasercowe i niewielkie ilości płynów; w razie braku poprawy wezwać lekarza | | Udar cieplny, czyli stan, w którym dochodzi do przegrzania ustroju, przekrwienia mózgu i utraty przytomności | Zaczerwienienie twarzy, obrzęk skóry, przekrwienie naczyń krwionośnych szyi i oczu; bóle i zawroty głowy, mroczki przed oczami, szum w uszach, uczucie pragnienia; suchość skóry, temperatura ponad 4O~C; zwężenie źrenic, wymioty, utrata przytomności, | Ułożyć w chłodnym przewiewnym miejscu; wysoko unieść głowę; zrobić zimne nacierania i okłady na głowę; jeśli chory jest przytomny, podać chłodne napoje do picia, jeśli nie jest przytomny, postępować jak przy omdleniach | | Udar słoneczny, stan przegrzania organizmu spowodowany długotrwająca działaniem promieni sł | Objawy jak przy udarze cieplnym; temperatura przekracza- 41C | Postępować jak przy udarze cieplnym | | Napad drgawkowy (padaczka), choroba centralnego układu nerwowego | Nagła utrata przytomności; chory przewraca się do tyłu; kończyny wygięte; głowa odchylona, szczęki zaciśnięte, drganie gałek ocznych; drganie, prężenie kończyn; piana z ust (czasem krwawa w razie przy gryzienia języka); napad ustaje samoistnie i chory bez odzyskania przytomności zapada w sen | Zabezpieczyć przed urazami; podłożyć pod głowę coś miękkiego; ochronić język przez wsunięcie między zęby miękkiego przedmiotu, np. zwiniętej chustki, trzonka łyżki owiniętej w gazę, kawałka gumy lub skóry itp.; rozluźnić ubranie; po napadzie przetransportować chorego do domu, zapewnić ciszę, podać wodę do picia; nie wolno podawać kawy, alkoholu | | Ukąszenia przez żmiję | Miejscowe: rana kłuta z dwoma lub czterema punktami; obrzęk, ciemnokrwiste zabarwienie okolic rany; szybko postępujące czerwone pręgi od rany w kierunku dośrodkowym; szybkie powiększenie węzłów chłonnych, Ogólne: uczucie śmiertelnego lęku, drgawki, bredzenie; krwiomocz, wymioty, biegunka. W ciężkich przypadkach bóle i utrata przytomności | Nałożyć opaskę uciskową powyżej ukąszenia; podać surowicę przeciw jadowi żmii: ułożyć i ciepło okryć poszkodowanego; unieruchomić kończynę, na ranę położyć okład z 3—5% roztworu nadmanganianu potasu lub amoniaku; podać środki nasercowe i szybko przewieźć do szpitala lub wezwać pogotowie | | Pogryzienie przez psa | rana szarpana (brzegi nierówne) rana miażdżona (brzegi nierówne, duże ubytki skóry i tkanek) rana kłuta (mały otwór) | Natychmiast przewieźć do lekarza w celu ewentualnej szczepionce przeciw tężcowi ; początkowo nie tamować krwi, przemyć wodą utlenioną, strumieniem wody przegotowanej lub 1% roztworem nadmanganianu potasu; nałożyć opatrunek | | Użądlenia przez osę | Rana kłuta, zaczerwienienie, obrzęk, bolesność, swędzenie, czarny punkcik | Wyjąć żądło bez uciskania zbiornika z jadem; nałożyć kompresik z sody oczyszczonej, amoniaku, płynu Burowa;
pokryć kleszcza warstwą wazeliny lub kilku kroplami terpentyny, benzyny; wyjąć owada w całości |
Ciało obce. W krtani lub gardle: Jeżeli ciało obce przedosta- — Kazać poszkodowanemu ka — utkwienie w gardle nie się z krtani do tchawi- słać i chrząkać; drobnych przedmio- cy, to im niżej tkwi, tym jednocześnie uderzać puszko-
tów (monety, gro- objawy są lżejsze począt- dowanego między łopatka-
chu, fasoli, guzika, kowo, a cięższe później; mi;
kłosa itp.); ---- gwałtowny atak kaszlu można też ustawić go na chłyśnięcie lub uwię- — sinica skóry; — jeżeli ten sposób nie pumo-
zienie przedmiotów: — duży niepokój: ze, wywołać wymioty;
dużych — w gardle, — ból w klatce piersiowej. — zapewnić pomoc lekarską,
mniejszych — w krta- zwłaszcza przy poły- gdy pierwsza pomoc nie jest ni lub nawet tchu- kaniu pokarmów stu- skuteczna lub zachodzi powicy i oskrzelach; łych, a nawet płynnych dejrzenie wewnętrznych obra — utkwienie w tkan- zen kach ostrych przedmiotów (ości, łuski z chleba, szczeciny ze szczotki do zębów, odłamka protezy zębowej itp.) W nosie: Przy dłuższym przebywaniu -— Lekko ucisnąć nie zatkany — włożenie drobnych ciała obcego występują przewód, a drugim silnie przedmiotów (ku- objawy wtórne; wydmuchać;
ralików, grochu) --— obrzęk śluzówki; — jeżeli ten sposób okaże się
— po pewnym czasie ro- nieskuteczny, zapewnić po-
pny wysięk z przewo- moc lekarską (szczególnie
du nosowego ważne, gdy przedmiot tkwią-
cy w nosie może spęcznieć
pod wpływem wilgoci)
W przełyku: Ból przy przełykaniu —— Nie podawać pokarmów;
— połknięcie z puku- — niezwłocznie przetransporto-
rmem ości, kostki, wać poszkodowanego do szpi-
pestki, gwoździa, tala
szpilki, igły itp. W oku: — Uwieranie; — Polecić poszkodowanemu pa- — wbicie się do ro- — ból, pieczenie; trzeć w górę lub w dół w
gówki oka cząste- — łzawienie zależności od umiejscowie-
czek węgla, piasku, ma ciała obcego;
odprysku metalu itp. — odciągnąć dolną powiekę lub wywinąć górną; pozostawanie czą- --- wilgotnym wacikiem usunąć steczck węgla. pia- ciało obce z worka spojówsku itd. w worku kowego: spojówkowym; — przepłukać oko wodą, rumiankiem, kwasem bornym, fizjologicznym roztworem soli~ Z -— założyć opatrunek na oba oczy; — jeżeli nie można usunąć ciała obcego, zapewnić pomoc lekarską; — dostanie się do oka — spłukiwać energicznie wodą, substancji żrącej położyć opatrunek i zapew-
(cząstki wapna, kre- nić pomoc lekarską;
dy) — nie stosować środków che-
micznych W skórze: — Ciało obce widoczne w —- Jeżeli ciało obce wystajc,
— utkwienie drzazgi, skórze, pod skórą lub usunąć pincetką;
kolców, odprys- pod paznokciem; — rankę zdezynfekować;
ków, szkła itp. — objawy wtórne: zaczer- — jeśli tkwi w głębi skóry, za-
wienienie, obrzęk, bo- pewnić pomoc lekarską (mu-
lesność ze być potrzebna surowica
przeciwtężcowa)
W uchu: — Szum w uszach, przy- — Ułożyć poszkodowanego na — dostanie się do tępienie słuchu; zdrowej stronie i gruszką gu przewodu ucha jeśli przedmiot tkwi mową wlać powoli, ostrożnie
owada lub drobne- przy błonie bębenku- do chorego ucha 3% ciepły
go przedmiotu, zia- wej, zawroty głowy, roztwór sody oczyszczonej
rnka grochu, fasoli, wymioty, bóle głowy, (112 łyżeczki na szklankę
koralika, złamanej duszność; wody): zapałki, waty itp. — po dłuższym czasie — po 5 minutach podstawić objawy zapalne pod ucho naczynie i prze-
chylić tak głowę, aby wylać
z ucha płyn wraz z ciałem
obcym; — w przypadku dostania się do ucha owada nie jest wskazane wlcwanie do ucha płynu, bo drażni on owada i zwiększa ból; owada można czasem wywabić przez zapalenie obok ucha silnego światła; — jeśli to nie pomoże, wpuścić do ucha I kroplę ogrzanej . gliceryny, oliwy, spirytusu lub wódki — owad powinien się uspokoić; — zapewnić pomoc lekarską |
