Cesarstwo austriackie nie było tworem jednonarodowym. W skład państwa wchodziły Czechy, Słowacja, Węgry, Siedmiogród, niektóre państwa włoskie jak Wenecja, Chorwacja. Tak więc do postulatów społecznych identycznych dla całej Europy dochodził element nacjonalistyczny. Lata trzydzieste XIX wieku to kryzys polityczno-dynastyczny na dworze w Wiedniu. W roku 1835 zmarł cesarz Franciszek I, pozostawiając dwóch synów. Pierworodny był chory psychicznie, cierpiał również z powodu epilepsji. Fakt ten ukrywano skrzętnie przed opinią publiczną. Nieskazitelna monarchia absolutna nie mogła wychować człowieka ułomnego. Na mocy testamentu Franciszka I władzę objął młodszy syn, Ferdynand. Faktyczną władzę w polityce zagranicznej sprawował kanclerz Metternich. Jego wizja znacznie różniła się od poglądów pozostałych ministrów i samego władcy. Kanclerz opowiadał się za autonomię wszystkich krajów, które znalazły się pod berłem cesarza. Ministrowie chcieli ograniczyć wszelkie ruchy wolnościowe. Rząd czynił wszystko w tym kierunku, posługując się cenzurą, policją i zależnym od cesarza Kościołem. Austria stała się miejscem izolacji od innych narodów europejskich. Nie dopuszczano żadnych wiadomości z zewnątrz. Cesarstwo zyskało miano „Chin Europy”. Taka polityka rządu wywołała opór burżuazji. Państwo ograniczało napływ towarów z zagranicy, co hamowało rozwój handlu i osłabiało przemysł. Przeciwna rządowi była też szlachta, która chciała wprowadzić na wsi kapitalizm, odrzucając dawny system feudalny. Domagano się uregulowania sprawy chłopskiej, pojawiły się hasła o zniesienie pańszczyzny. Dawnego porządku bronił Kościół, nic więc dziwnego, że głoszono też hasła antyklerykalne. Oprócz zagadnień polityczno-społecznych, dołączyły się ruchy narodowościowe. Najsilniej występowali Polacy i Włosi. Wenecja i Lombardia (republiki, które znalazły się pod berłem cesarskim) domagały się niezależności. Spiski zawiązano w Galicji i na Węgrzech. Na terenie cesarstwa coraz silniejsze stawały się ruchy chłopskie występujące z hasłami zniesienia pańszczyzny. Dla uchronienia porządku feudalnego dwór zaczął prowadzić politykę obietnic, chcąc wykorzystać antagonizmy narodowościowe i społeczne. Skutkiem ubocznym takiego działania rządu było rozbudzenie ruchów narodowościowych, które stały się główną siłą odśrodkową w państwie. Przed rokiem 1848 powstały tajne związki w Galicji, Czechach i na Węgrzech. W Czechach od 1846 działała organizacja o nazwie Repeal, która za główne cele stawiała sobie walkę z absolutyzmem cesarskim, wprowadzenie republiki i wyzwolenie chłopów. 8.III. do Czech dotarły wieści z Francji. Praga zwróciła się z do cesarza z żądaniem zwołania sejmu czeskiego, zniesienia cenzury, pańszczyzny, wprowadzenia wolności zgromadzeń i zebrań. Ponieważ zebrania odbywały się w łaźniach św. Wacława, powołano Komitet Świętowacławowski.
|