Wiek XV zapoczątkował okres wielkich wypraw geograficznych, które później zaowocują kolonializmem europejskim. Te wyprawy geograficzne dały także Europejczykom nowe  spojrzenie na kształt świata. Przyczyny wypraw geograficznych można podzielić na trzy grupy: przyczyny gospodarcze, społeczne i kulturowe. Nie jest przypadkiem, że cały ruch wypraw geograficznych rozpoczął się w Hiszpanii i Portugalii. W XIV w. a zwłaszcza w XV oba te kraje przeżywały poważny kryzys gospodarczy. Przede wszystkim coraz gorzej wyglądała sytuacja ekonomiczna szlachty, nie było już ziemi, którą szlachcic mógł otrzymać od króla. Rody szlacheckie były liczne , i te rody ubożały, spadła stopa życiowa. Jako sposób rozwiązana tego problemu uważano ekspansję. Europa Zach.-  Francja była w tym czasie silna, walka z nim nie przyniosłaby żadnych pozytywnych efektów. Zaczęto więc rozglądać się za terenami, które można by podbić, by w ten sposób podreperować budżet. Ponadto w Hiszpanii XV w. to okres ciągłej walki z niewiernymi – Arabami. Skarbiec królewski po tych walkach był pusty. Podatki szły na prowadzenie wojny. W 1492 r. upadła ostatnia arabska twierdza na Płw. Iberyjskim - Granada. Wówczas pojawił się problem co zrobić z wojskiem, które dotychczas walczyło z niewiernymi nagle stało się bezrobotne. To także było przyczyną szukania nowej ziemi, gdzie można było skierować to wojsko. Często jako powód wypraw wskazywany jest fakt, że w 1453 r. Turcy zdobyli Konstantynopol. Niektórzy uważają, że zdobycie Konstantynopola spowodowało zanik handlu Europy ze wschodem. Jest to nieprawda. Europa nie posiadała już kruszca, nie posiadała już złota, by prowadzić handel ze wschodem. Turcy, jeśli przyczynili się do zaniku handlu, to tylko w tym sensie, że jako pośrednicy podbili ceny. Ale i tak Europy nie było stać na towary ze wschodu. Towarów ze wschodu Europa zach. Sprowadzała bardzo dużo, sprowadzała imbir, gałkę muszkatołową, cynamon, sprowadzano kadzidła: mirrę, aloes, sprowadzano jedwab. Cena towaru sprawiła, że Europa poszukiwała nowej drogi na wschód. Dużym problemem Europy średniowiecznej była nieznajomość geografii, to nie sprzyjało wyprawom, rozwojowi żeglarstwa. Ziemia przedstawiana była jako prostokąt, koło. Lepiej geografię znali Arabowie, i to właściwie dzięki nim Europa zach. odkryła dzieła starożytnych. Przekonano się i zaczęto głosić, że ziemia może mieć kształt kulisty. Wraz z tym zaczyna się rozwój sztuki żeglarskiej, zaczyna się budowa okrętów o większej wyporności, które mogą zabrać więcej towarów. Zaczęto w żeglarstwie stosować igłę magnetyczną. Ponadto kiedy w 1492 r. królowa Izabela oraz Ferdynand – król Hiszpanii wyrazili zgodę na pierwszą podróż Krzysztofa Kolumba, właściwie nie mieli wyboru. Królowie katoliccy Hiszpanii przeprowadzili akcję, która miała na celu usunięcie z Hiszpanii wszystkich Żydów, którzy nie przyjęli chrztu. Po wypędzeniu Żydów skarbiec państwa został pusty. Pierwszym badaczem, który wniósł coś nowego do poglądu na kształt świata był Włoch Marco Polo. Popłynął on do Indii. Swoje wrażenia z podróży opisał w pamiętnikach, a także w dziele „Opisanie świata”. Do wielkich odkrywców zaliczyć można także Normanów. Ich dziełem było odkrycie Grenlandii, Islandii i prawdopodobnie to oni jako pierwsi przybyli do Ameryki, przed Kolumbem, z tym, że swojego odkrycia nie nagłośnili. Dotarli prawdopodobnie do płn. wybrzeży Ameryki Płn. do krainy śniegu, nie wkroczyli w głąb lądu.

WYPRAWY KRZYSZTOFA KOLUMBA

Krzysztof Kolumb był genueńczykiem. Znał swego poprzednika Marco Polo. Był także człowiekiem związanym z morzem, morze nie było mu obce. W latach 1484-1485 Krzysztof Kolumb przebywał na dworze króla Portugalii Jana II. Próbował nakłonić tego króla do wyprawy morskiej do Japonii i do Chin. Kolumb twierdził, że ziemia jest kulista, zatem nie ma sensu jak to chcieli Portugalczycy płynąć wzdłuż brzegów Afryki, która nie wiadomo gdzie się kończy, ale płynąc na zachód od Portugalii można dopłynąć do Japonii. Krzysztof Kolumb liczył, że całość trasy do Japonii wyniesie zaledwie 2600 mil morskich. Okazało się, że Kolumb się pomylił, gdyż ta trasa wynosiła 10600 mil morskich. Projekt Krzysztofa Kolumba został w Portugalii odrzucony. Portugalczycy mieli już przygotowaną wyprawę wzdłuż brzegów Afryki i wydawała się ona bardziej pewna. Poza tym nauka geograficzna w Portugalii była bardziej zaawansowana. Wówczas Kolumb opuszcza Portugalię i zjawia się na dworze królowej Izabeli Kastylijskiej i Ferdynanda Kastylijskiego. Przedkłada ten sam projekt, projekt zostaje odrzucony. Argumentacja jest zupełnie inna. Kolumba zaatakowała inkwizycja. Kolumb twierdził, że ziemia jest kulista, dla średniowiecza ziemia była płaska, co najwyżej miała kształt okręgu, Kolumb za swe poglądy został potępiony. Izabela Kastylijska jako władca katolicki nie mogła zgodzić się na to, by popierać projekt sprzeczny z wiarą. Taka sytuacja przetrwała do 1492 r. Wtedy padła Grenada, także w tym roku królowie hiszpańscy wypędzają Żydów i okazało się, że skarb państwa jest pusty. Królowie katoliccy przypomnieli sobie o ofercie Kolumba. Ta oferta mogła być pozytywna i zasilić skarb państwa. Dlatego w 1492 r. Izabela i Ferdynand decydują się na poparcie propozycji Kolumba. Wówczas została spisana umowa między Kolumbem a parą królewską. Na mocy tej umowy Kolumb został mianowany dożywotnim admirałem, gubernatorem i wicekrólem nowo odkrytych terenów. 1/10 dochodów z nowo odkrytych terenów miała należeć do Kolumba, 9/10 do skarbca królewskiego. W zamian za to Kolumb obiecywał pokrycie 1/8 kosztów wyprawy. 7/8 pokrywała para królewska. Kolumb otrzymał trzy okręty na swoją wyprawę: okręt admiralski Santa Maria o wyporności ponad 100 ton oraz dwa mniejsze okręty – Pinta i Nina. Załoga Kolumba nie była załogą wykwalifikowaną. Kolumbowi było bardzo ciężko zdobyć marynarzy w podróż w nieznane, dlatego mniej więcej połowa załogi to byli kryminaliści, którzy mieli do wyboru albo dożywotnie więzienie albo podróż w nieznane. Wyprawa wyruszyła 3 lipca 1492 r. z portu Palos de la Frontera. Pierwszym etapem podróży były Wyspy Kanaryjskie wcześniej odkryte, następnie Kolumb popłynął wzdłuż 28 równoleżnika na zachód. 12 października po 3 miesiącach wyprawy, kiedy cała załoga okrętu była już zmęczona i właściwie Kolumbowi groziła śmierć, Juan Rodrigez Bermejo zobaczył z bocianiego gniazda ląd. Była to wyspa, którą Kolumb nazwał na cześć Zbawiciela - San Salwador. Mieszkańców wyspy nazwano Indianami. 28 października Kolumb dotarł do Kuby, następnie odkrył kolejna wyspę Haiti /Hispaniola/ oraz mniejsze wyspy, które nazwał Izabela i Fernandina na cześć pary królewskiej. Wyprawa Kolumba nie była łatwa. Załoga po 3 tygodniach żeglugi zaczęła się buntować, kiedy okazało się że nie widać lądu. 29.09. w swoim pamiętniku Kolumb zapisał, że powstał bunt. 11.10. postawiono Kolumbowi ultimatum – jeżeli w ciągu 24 godzin nie zobaczą lądu ma nakazać odpływ. Na szczęście dla Kolumba 12 października zobaczono ląd. Następnie nastąpił kryzys, na przełomie stycznia i lutego okazało się, że statek admiralski Santa Maria zatonął i Kolumb nakazał powrót do ojczyzny. 15 marca 1493 r. dwa okręty wróciły do Palos. Jesienią 1493 r. wyruszyła kolejna wyprawa. Tym razem wyprawa lepiej wyposażona, licząca więcej statków. Wyprawa trwała 1,5 roku. Między innymi  w czasie tej wyprawy Kolumb odkrył Jamajkę. Kolejna wyprawa miała miejsce w 1498 r. Właściwie dopiero w czasie tej wyprawy Krzysztof Kolumb zobaczył stały ląd. Była to Ameryka Południowa, ale właśnie wtedy los od Kolumba odwrócił się. Przeciwko jego rządom wybuchło powstanie. Kolumb został aresztowany, oskarżony o nadużycia, wysłano go do Hiszpanii, gdzie miał być poddany sądowi inkwizycji. Co prawda w Hiszpanii został przez parę królewską uniewinniony, ale na pewien czas zakazano mu wypraw. Ostatnią wyprawą jaka podjął była wyprawa w 1502 r. trwająca do 1504 r. Wówczas to Kolumb dotarł do wybrzeży Ameryki Środkowej – do Hondurasu.

Biorąc pod uwagę to czego Kolumb dokonał można powiedzieć, że koniec jego życia był tragiczny. Po powrocie z czwartej wyprawy zamieszkał w miejscowości Vailadolid ciężko chory i mając prawie status żebraka. Zmarł 20 maja 1506 r. właściwie nie wiedząc o tym, że odkrył Amerykę. Był przekonany, że dotarł do Japonii, do Chin, do Indii, a stały ląd, który widział w czasie trzeciej wyprawy uważał za biblijny raj. Tymczasem już i Portugalczycy i Hiszpanie zdawali sobie sprawę, że Kolumb nie dotarł do Indii, a odkrył nowy ląd.

WYPRAWY I ODKRYCIA PORTUGALCZYKÓW

Krzysztof Kolumb zmarł w przekonaniu, że odkrył Indie. Nie wiedział także, że już za jego życia inny podróżnik dotarł do Ameryki, aby podjąć badania nad tym lądem. Tą osoba był Amerigo Vespucci. Od jego imienia nazwano ląd – Ameryka. Za życia Kolumba było już jasne, że został odkryty nowy ląd. Wiedzieli o tym przede wszystkim Portugalczycy. Odkrycie morskiej drogi do Indii przypadło podróżnikowi portugalskiemu – Vasco da Gama. Zanim doszło do sfinalizowania wyprawy do Indii trzeba było wiele wysiłków, trudów. Jednym z pierwszych żeglarzy portugalskich był Henryk Żeglarz. Jego brat był księciem Coimbry. Ten brat książę wydał takie prawo, które nadawało Henrykowi Żeglarzowi wyłączność na organizowanie wypraw w Portugalii. Każdy, kto chciał na wyprawę wyruszyć musiał się zgłosić do Henryka. Henryk Żeglarz jako pierwszy podejmuje wyprawy zarówno wzdłuż wybrzeży afrykańskich jak i w głąb Oceanii. Dziełem Henryka Żeglarza jest odkrycie wysp Madery w 1419 r., następnie Azorów w 1431 r. Dotarł także na wybrzeżu afrykańskim do przylądka Białego w 1441 r. Później następuje czas przerwy. Dopiero, kiedy na tronie portugalskim zasiada król Jan II wnuk Henryka Żeglarza, wychowany na wspomnieniach swojego dziadka podejmuje on wysiłek wspierania wypraw geograficznych, badania wybrzeży afrykańskich oraz szukania drogi do Indii. Jan II uważany był przez sobie współczesnych za władcę doskonałego. Mówiono o nim principe perfeito. Królowa kastylijska Izabela mówiła o nim – hombre – człowiek, mężczyzna. W 1484 r. Jan II gościł na swoim dworze Krzysztofa Kolumba i odrzucił jego ofertę dotycząca podróży na zachód do Indii. Wówczas Kolumb znalazł się na dworze hiszpańskim. Pomiędzy dwoma dworami hiszpańskim i portugalskim doszło do rywalizacji. Rywalizacja zazwyczaj przyspiesza wszelki proces. Jan II w pierwszą podróż wysłał żeglarza Diago Cao. Diago Cao wypłynął z Lizbony, wzdłuż wybrzeży afrykańskich, następnie zbudował na Wybrzeżu Kości Słoniowej dwie murowane twierdze /pierwsze twierdze murowane/, następnie w swojej podróży dotarł do Konga. Ponieważ załoga była zmęczona, a pogoda także nie sprzyjała, wybrzeże afrykańskie było zamglone Cao podjął decyzje o powrocie. Cao na podstawie ówczes...