|
Orientacje polskich stronnictw politycznych przed wybuchem
wojny:
· prorosyjska
- endecja (z Romanem Dmowskim) podkreślając zagrożenie niemieckie dla całej
Słowiańszczyzny, opowiedziała się za poparciem Rosji, licząc że w obliczu
wspólnego niebezpieczeństwa carat zdecyduje się na ustępstwa wobec Polaków, a
zwycięstwo Ententy w wojnie pozwoli zjednoczyć wszystkie ziemie polskie pod
berłem Romanowów. W trakcie działań wojennych opcję to zaczęto nazywać
„pasywistami”
· proaustriacka
- praktycznie wszystkie partie galicyjskie z najbardziej aktywną PPS - Frakcją
(Piłsudskiego), która przyczyniła się do powstania w Galicji organizacji
paramilitarnych (Związek Strzelecki, Drużyny Bartoszowe) i Tymczasowej Komisji
Skonfederowanych Stronnictw Niepodległościowych (1912). Piłsudski i ugrupowania
z nim związane liczyły ba klęskę Rosji w pierwszym etapie wojny, co
umożliwiłoby odebranie jej polskich terytoriów poprzez walkę przy boku państw
centralnych i po połączeniu z Galicją utworzenie trzeciego członu Austro-Węgier
(trializm). W czasie wojny orientację tę nazywano „aktywistyczną”. Z jej
inicjatywy powstały u boku armii austriackiej legiony polskie oraz rozpoczął
działalność Naczelny Komitet Narodowy (16 sierpień 1914).
· rewolucyjna
- reprezentowana przez SDKPiL i PPS - Lewicę, zgodnie z ich programem
całkowicie pomijającym kwestię niepodległości i dążąca do przekształcenia wojny
w rewolucję światową
Sprawa polska podczas I wojny światowej:
· odezwy
państw zaborczych do społeczeństwa polskiego zmierzające w gruncie rzeczy do
pozyskania polskiego rekruta (9 sierpień apel cesarzy państw centralnych; 14
sierpień odezwa wielkiego księcia Mikołaja zapowiadająca zjednoczenie ziem
polskich pod berłem cara)nie znalazły wielkiego oddźwięku wśród Polaków.
Charakterystyczne jest całkowite milczenie w sprawie polskiej Francji i
Wielkiej Brytanii, traktujących ten problem jako wewnętrzną sprawę Rosji.
|
