Socjalizm i ruch robotniczy .

ll poł. XlX w. to szczególnie burzliwy rozwój społeczeństwa przemysłowego na ziemiach polskich . Szczególne znaczenie mają tutaj ziemie Królestwa Polskiego , które z jednej strony były poddane brutalnej rusyfikacji , z drugiej strony następował szybki rozwój ośrodków przemysłowych : Warszawa , Łódź , Białystok , okręg śląsko - dąbrowski , staropolskie zagłębie przemysłowe .

Rozwój przemysłu w Polsce spowodowany był 2 czynnikami ;

1. Olbrzymi rynek zbytu na terenach cesarstwa ros. , szczególnie dla przemysłu włókienniczego .

2. Względnie tania siła robocza , ze względu na to , że bardzo dużo chłopów po reformie uwłaszczeniowej znalazło się bez możliwości posiadania lub zatrudnienia na wsi , i ludzie ci przybywali do miast w poszukiwaniu pracy .

Należy zwrócić uwagę na takie elementy jak ros. administracja , wielka burżuazja przeważnie obcego pochodzenia , grono wielkich kapitalistów wywodziło się spośród Żydów lub Niemców . Polska inteligencja wywodząca się częściowo ze zubożałej szlachty , która szukała kariery przez wykształcenie . Drobnomieszczaństwo jak i kręgi mieszczańskie były podzielone ze względów narodowościowych ( szczególnie dawała się odczuć rywalizacja żydowsko - polska ) . Proletariat przemysłowy z reguły rekrutował się z Polaków . Jedynie bardzo niewielka grupa robotników wysokowykwalifikowanych była pochodzenia niemieckiego ( gł. w Łodzi ) .

Wieś w tym czasie żyła własnymi problemami , w dalszym ciągu istniał zatarg między wsią a dworem .

W tym czasie o szlachcie można już mówić jako o ziemiaństwie .

Idee socjalistyczne przenikały do Polski niejako z 2 stron :

1. Przez robotników niemieckich zatrudnionych na terenie Królestwa Polskiego ( gł. w Łodzi ) .

2. Młodzież akademicka , która studiowała na uczelniach ros. , gdzie idee socjalistyczne cieszyły się dużą popularnością . Ci młodzi ludzie wracając z tych uczelni , zarażeni aktywnością ros. inteligencji tego czasu , usiłowali organizować robotników tworząc pośród nich koło rewol. - kształceniowe i kasy oporu .

Ruch socjalistyczny mógł się o tyle dobrze rozwijać w Królestwie Polskim , bo państwo carskie było państwem absolutnym , czyli nie istniała żadna możliwość artykulacji żądań robotników ; np. w Anglii istniały silne związki zawodowe ; w Niemczech , we Francji , Anglii zaczęły się rozwijać partie socjalistyczne , czy partie pracy , które w sposób legalny mogły przenieść żądania na płaszczyznę działań politycznych . Istniały prawie powszechne prawa wyborcze , w latach 60- tych w Anglii mógł głosować każdy dorosły ojciec rodziny .

Pod koniec XlX zaczęło rozwijać się w krajach Europy Zach. ustawodawstwo socjalne .

W Anglii strajki były legalną formą protestu .

Pierwszą partią robotniczą była partia Proletariat ( Międzynarodowa Socjalno - Rewolucyjna Partia Proletariatu. ) 1882- 1886 , na jej czele stał Ludwik Waryński . Program :

głosiła konieczność przejęcia ziemi i narzędzi pracy na rzecz społ.

głosiła konieczność walki z wyzyskiwaczami i caratem .

Partia ta była ściśle powiązana z ros. ruchem rewolucyjnym i negowała hasło niepodległości głosząc , że niepodległość państwa polskiego to wartość dla szlachty i burżuazji , natomiast odciąga uwagę robotników od konieczności przeprowadzenia rewolucji socjalnej .

Partia Proletariat podpisała nawet umowę o współdziałaniu z terrorystyczną organizacją ros. NARODNAJA WOLA .

Po rozbiciu tej organizacji , podczas procesu zapadło 5 wyroków śmierci ( wykonan...