|
|
 |
| Artykuły > Biologia > Porównaj wszystkie układy: nerwowy, pokarmowy, oddechowy, krwionośny i wydalniczy u wszystkich zwierząt tkankowych (Jamochłony,
|
|
Układ nerwowy.
Jamochłony
Stułbiopławy (Hydrozoa)- układ nerwowy stułbiopławów składa się z leżących na błonie podstawnej epidermy komórek nerwowych, powiązanych ze sobą wypustkami. Tworzą one rozproszony układ nerwowy. Komórki te łączą się z komórkami czuciowymi epidermy. Komórki czuciowe odbierają za pomocą rzęsek czuciowych bodźce ze świata zewnętrznego i przekazują je do komórek nerwowych. Te zaś zawiadują reakcjami organizmu- kurczeniem się ciała, ruchami ramion itp.
Krążkopławy (Scyphozoa)- układ nerwowy meduzy chełbi jest silniej rozwinięty niż u stułbi. Zespolone komórki nerwowe tworzą tu podwójny pierścień nerwowy, przebiegający wokół kanału okrężnego. Z pierścieniem nerwowym połączone są ciałka brzeżne, ropalia. Ropalia są narządami zmysłów, składającymi się z pary oczek (górnego i dolnego)- narządów światłoczułych, oraz statocysty- narządu zmysłu równowagi. Statocysta jest pęcherzykiem utworzonym przez orzęsione komórki pochodzenia ektodermalnego, zawierającym kuliste wapienne ziarenko, tzw. statolit. Zmiana położenia ciała meduzy powoduje przemieszczenie statolitu, co jest odbierane przez komórki zmysłowe ściany statocysty. Impulsy przekazywane są układowi nerwowemu.
Płazińce
Płazińce (Platyhelminthes)- Układ nerwowy płazińców zbudowany jest z części ośrodkowej i obwodowej. Ośrodkowe elementy nerwowe zawiadują reakcjami organizmu stosownie do bodźców odbieranych ze środowiska przez obwodową część układu. W typowej postaci ośrodkową część układu nerwowego płazińców tworzą dwa zwoje głowowe, połączone poprzecznym spoidłem, oraz odchodzące od nich ku tyłowi ciała parzyste pnie nerwowe, z których najsilniej rozwinięta jest para pni brzusznych. Pozostałe, również parzyste pnie (grzbietowe i boczne), są słabiej rozwinięte lub nie występują w ogóle. Pnie nerwowe połączone są poprzecznymi spoidłami, co nadaje układowi nerwowemu budowę drabinkową. U form mających wykształcone narządy zmysłów od zwojów głowowych wychodzą ku przodowi krótkie nerwy zmysłowe, skierowane do tych narządów. Część obwodową stanowią drobne nerwy odchodzące od układu ośrodkowego i unerwiające ciało.
Wykształcone narządy zmysłów (oczy, statocysty i in.) występują u form wolno żyjących i wielu postaci larwalnych pasożytów. U postaci dojrzałych pasożytów narządy zmysłów ograniczają się do rozsianych w powłoce zakończeń nerwowych komórek zmysłowych różnego typu.
Obleńce
Obleńce (Nemathelminthes)- tradycyjnie nicienie wraz z nitkowcami, wrotkami obejmującymi brzuchorzęski i ryjokrętki, kielichowatymi, kolcogłowami i niezmogowcami zaliczane były do typów obleńców. Obecnie wszystkie wymienione gromady zostały podniesione do rangi odrębnych typów. Zgodnie z takim ujęciem typ obleńce przestał istnieć.
Pierścienice
Pierścienice (Annelida)- nerwowy układ ośrodkowy pierścienic zbudowany jest inaczej niż u dotychczas poznanych zwierząt. Tworzą go parzyste zwoje nadgardzielowe (mózgowe) i podgardzielowe, połączone obrączką okołogardzielową oraz parzysty łańcuszek brzuszny. Łańcuszek brzuszny składa się z par zwojów nerwowych, powtarzającym się w każdym segmencie. Kolejne zwoje łańcuszka połączone są spoidłami podłużnymi, a zwoje w obrębie każdej pary- krótkimi spoidłami poprzecznymi. Obwodową cześć układu nerwowego stanowią nerwy odchodzące od zwojów.
Stawonogi.
Stawonogi (Arthropoda)- układ nerwowy ośrodkowy stawonogów ma w ogólnym zarysie taką samą budowę jak u pierścienic. Dwa pnie nerwowe wraz ze zwojami tworzą brzuszny łańcuszek nerwowy. Występują zwoje nadprzełykowe i podprzełykowe, połączone okołoprzełykową obrączką. Układ nerwowy w postaci niezróżnicowanego łańcuszka występuje u stawonogów rzadko. Przeważnie podłużne pnie nerwowe łańcuszka brzusznego są zrośnięte ze sobą, a zwoje każdej pary zlewają się w jeden zwój nieparzysty. U wyżej uorganizowanych stawonogów następuje dalsza koncentracja układu nerwowego- grupy kolejnych zwojów łańcuszka w pewnych odcinkach ciała zlewają się ze sobą. Proces ten towarzyszył ewolucyjnemu zjawisku skracania się lub łączenia poszczególnych odcinków ciała. I tak np. nadprzełykowy zwój nerwowy większości stawonogów złożony jest w rzeczywistości z trzech par zwojów zlanych ze sobą. Również niektóre zwoje brzusznego łańcuszka nerwowego (zwłaszcza w jego przedniej części) powstały przez połączenie się kilku pierwotnie odrębnych par zwojów. Przemiany te następowały w toku ewolucji, a ich odzwierciedleniem jest przebieg rozwoju zarodkowego współcześnie żyjących stawonogów.
Stawonogi maja dobrze rozwinięte narządy zmysłów, jak np. złożone oczy, narządy zmysłu chemicznego i dotyku umieszczone na czułkach, narządy słuchu oraz komórki dotykowe rozmieszczone w nabłonku na powierzchni ciała.
Układ pokarmowy.
Jamochłony.
Stułbiopławy (Hydrozoa)- w skład układu pokarmowego stułbiopławów wchodzą komórki nabłonkowo-mięśniowe gastrodermy. Komórki te mają wici skierowane do jamy chłonąco trawiącej ; mogą też wytwarzać mikrokosmki. Wici i mikrokosmki służą do wychwytywania cząstek pokarmu, które są następnie fagocytowane przez komórki. W epidermie znajdują się komórki gruczołowe. Wydzielają one enzymy traw...
|
|
| |
|
|
|
