Ludność monarchii oświeconej cieszyła się wolnością osobistą mimo, że zrzekała się na osobę króla wszystkich praw politycznych i pierwotnych wolności. Władca oświecony musiał popierać naukę i sztukę, prowokować rozwój kultury, nauki i gospodarki.

Doktryny oświeconego absolutyzmu:

· umowa społeczna

· wolność indywidualna czy też wolność cywilna obywatela

· prawo natury

Absolutyzm oświecony rozwinął się po 1763 roku, gdy na kontynencie skończyły się większe konflikty zbrojne, a władcy mogli zająć się odbudową gospodarki.

Fryderyk II

W przeciwieństwie do innych władców oświeconych nie rozbił struktury stanowej Prus, nie zrobił nic dla chłopów i opierał się w rządzeniu na szlachcie.

· powołanie ministerstwa sprawiedliwości i zniesienie tortur

· wpływ Woltera, wprowadzanie tolerancji religijnej, utopijna wizja „pierwszego sługi państwa”

· merkantylizm w ekonomii, rozwój manufaktur i akcja kolonizacyjna

· budowa kanałów śródlądowych, rozwój rolnictwa, budowa magazynów wojennych

· ograniczenie poddaństwa chłopów w dobrach państwowych (chłopi byli głównym składnikiem armii)

· 1773 - kasata zakonu jezuitów

· reforma szkolnictwa powszechnego - powołanie szkół realnych, niższych szkół zawodowych kształcących kadry dla rozwijającej się sieci manufaktur oraz szkól rolniczych

· ogłoszenie w 1763 roku przymusu szkolnego - w charakterze nauczycieli często [brak1] zatrudniano zwolnionych po wojnie siedmioletniej wojskowych i inwalidów

Rozwój szkolnictwa w dużej mierze był przyczyną mocarstwowej pozycji Prus w XIX wieku.

Józef II

1765 - Józef II został współregentem przy boku Marii Teresy po śmierci Franciszka I

1780 - umiera Maria Teresa

· utworzenie wielkiej centrali administracji, której podlegały wszystkie urzędy w państwie

· nowy podział administracyjny kraju (gubernie, okręgi, powiaty) nie liczący się z historycznymi podziałami