Początków renesansu trzeba szukać w schyłku średniowiecza, kiedy to zmienia się podejście do człowieka. Człowiek przestał być traktowany tylko jako element jakiejś społeczności, zaczyna się w sposób indywidualny podchodzić do człowieka. Podjęto na nowo refleksję religijną. Zaczęły się inaczej rozkładać akcenty. Mniej podkreślano sprawy życia duchowego, większą uwagę zwracano na życie doczesne. Znakiem renesansu był powrót do starożytności, odkrycie jej na nowo.

Renesans narodził się we Włoszech. W XIV i XV wieku środkowa i płn. Italia były miejscem przemian, które były obce innym regionom Europy. We Włoszech większe znaczenie posiadały miasta, które wyzwalały się spod zależności panów, władców, wzrastała wolność miast, podnosił się poziom życia mieszkańców. Wzrosło w miastach także zainteresowanie nauką. Rozwinęła się działalność uniwersytetów. Coraz bardziej zaznaczał się kryzys społeczeństwa stanowego, opartego na zależności feudalnej.

Kolejnym miejscem przemian była gospodarka. Gospodarka wymienna była zastępowana gospodarką towarowo-pieniężną. Pojawienie się pieniądza pozwalało na awans społeczny. Dotąd był on uzależniony od urodzenia. Teraz ten, kto miał pieniądze mógł zdobywać wiedzę, kształcić się, piastować urzędy. Pieniądz zlikwidował podział między warstwą szlachecka i warstwą mieszczańską. Nawet zamożny chłop mógł liczyć na objęcie jakiegoś urzędu. Te przemiany gospodarcze odbijały się także na zmianach w dziedzinie myśli społecznej, politycznej.

W okresie średniowiecza uniwersytety, szkoły były uzależnione od papiestwa. Rozwój rzemiosła, handlu doprowadził do zrzucenia tej zależności. Odrzucenie zależności kościelnej spowodowało większa swobodę w rozwoju myśli intelektualnej.

Italia w okresie renesansu była rozbita na małe państewka, które ze sobą walczyły. Swoista grupą państw były państwa-miasta, cieszące się bardzo dużą autonomią. Miasta te rywalizowały ze sobą, często się zwalczały, ale była to walka w oparciu o pióro. Powstała bogata literatura polemiczna, polityczna.

Przedstawiciele miast sięgali po nowe idee, rozwiązania ustrojowe, polityczne. Władcy tych państewek chcieli upamiętnić czas swego panowania, dlatego na dworach pojawili się artyści. Władcy łożyli na artystów, zapewniali im opiekę mieszkanie, w zamian artyści tworzyli obrazy, posągi. Takie zjawisko nazywamy mecenatem. Mecenat objął również ludzi związanych z literaturą.

 <...