|
|
 |
| Artykuły > Historia > Działania wojenne w latach 1943-1945. Klęska państw osi.
|
|
| I. Działania aliantów zachodnich.
Przełom w działaniach wojennych przeciwko państwom osi.
Zacznę od przypomnienia jakie państwa należały do państw osi i które były ich sojusznikami. Były to: Niemcy, Włochy, Finlandia, Węgry, Rumunia, Bułgaria. Tereny wielu państw zajętych przez oś były pod jej wpływami a były to: Hiszpania, Francja, Norwegia, tereny Polski i zachodniej ZSRR. Natomiast państwami sprzymierzonymi były Anglia i ZSRR oraz Stany Zjednoczone Na dołączonych mapkach można zobaczyć jak to wyglądało (Witold Supiński str. 111).
Rok 1943 stanowił przełom w dziejach drugiej wojny światowej. Obszary Niemieckie i ich sojuszników osiągnęły swoją maksymalną rozciągłość. Cała niemal Europa, jak również większość północnej Afryki znajdowały się pod kontrolą niemiecką. Już jednak w tym okresie dały się zauważyć pewne objawy wskazujące na to, że możliwości strategiczne mocarstw Osi były na wyczerpaniu.
Front wschodni przebiegał wzdłuż linii wytyczonej punktami Murmańsk-Leningrad-Stalingrad-Groźny na Kaukazie. Na froncie tym Niemcy skupiały tam przeszło 80% swoich wojsk lądowych mimo to było można się spodziewać, że Niemcy nie będą długo stroną atakującą wobec rosnącej w szybkim tempie armii radzieckiej.
Również na Morzu Śródziemnym Niemcom nie udało się wykorzystać okresu początkowej słabości Anglii. Na Atlantyku szalała jeszcze w pełni wojna podwodna, lecz pewne objawy wskazywały na zbliżające się przesilenia Niemcy w znacznym stopniu zaczęli tracić wielke ilości okrętów podwodnych nawet sięgające do 16 okrętów miesięcznie.
Na zachodnioeuropejskim froncie powietrznym nastąpił całkowity niemal zanik niemieckiej działalności zaczepnej, podczas gdy naloty angielskie dorównywały swą siłą bombardowaniom niemieckim dokonanym w czasie bitwy o Wielką Brytanię.
Inwazja Europy przez państwa sprzymierzone stawiała się realną groźbą. Niemcy zostali zmuszeni do obrony na poprzednio zdobytym przez siebie ogromnym terytorium. Linie obrony rozciągały się na nieprawdopodobne odległości, a ich osadzenie stawało się trudne ze względu na brak odpowiednio wielkich sił. Armia niemiecka choć jeszcze ilościowo potężna, gdyż na przełomie 1942/43 składała się przeszło z 9 milionów ludzi mimo to pod koniec maja 1943 było już tylko 1 milion 680 tysięcy ludzi. Armia ta przechodziła również kryzys jakościowy uzbrojenia.
Słaba była także gospodarka Niemiec. Niemcy miały od samego początku wojny dotkliwy brak surowców i stan ten nie ulegał zasadniczej zmianie. Tereny które zdobyłi nie nadawały się do wykorzystania pod względem gospodarczym na skutek przeprowadzonej na czas ewakuacji maszyn , taboru kolejowego i celowo przeprowadzonych zniszczeń. Przemysł odczuwał także dotkliwy brak robotników. Mimo przeprowadzonej mobilizacji przemysł niemiecki nie dotrzymywał kroku szybkiemu rozwojowi produkcji wojennej Sprzymierzonych.
Wielkie znaczenie do osłabienia armii niemieckiej odegrały walki partyzantów radzieckich.
Podczas gdy sytuacja Niemiec stale się pogarszała, mocarstwa sprzymierzone przeprowadzały swój olbrzymi program uzbrojenia. Jasne się stało, że wobec miażdżącej przewagi liczebnej i materialnej Sprzymierzonych, państwa osi ostatecznie przegrają wojnę.
Zakończenie działań wojennych w Afryce Północnej.
Znaczne działania przeciwko Niemcom były prowadzone także w Afryce Północnej. Po rozpoczęciu przez Niemców w lecie 1942 roku wielkiej ofensywy w Afryce, Anglicy przystąpili natychmiast do znacznego wzmocnienia swych sił na tamtych terenach. Anglikom pomogły Stany Zjednoczone dostarczając im drogą powietrzną 700 bombardowców i 1000 myśliwców. Największe znaczenie miało jednak dostarczenie przez Amerykę przeszło 300 czołgów, które znacznie przewyższały czołgi niemieckie.
23 października 1942 Generał Montgomery rozpoczął ofensywę pod El Alamein. Walki zakończyły się klęską Niemców. Siły niemiecko-włoskie utraciły w czasie walk potężną ilość ludzi. Klęska generała Rommala była tak kompletna, że nie zdołał już on zorganizować poważniejszego oporu. Przegrany generał z resztkami wojsk zaczął się wycofywać
Podczas gdy Rommel znajdował się już w trakcie pospiesznego odwrotu, nastąpiło nowe potężne uderzenie Aliantów, które zagroziło jego tyłom i stanowiło kompletne zaskoczenie strategiczne.
Dnia 8 listopada 1943 140 tyś. żołnierzy brytyjskich i amerykańskich rozpoczęło pod osłoną floty wojennej i samolotów zaokrętowanych lądowanie w Maroko, zarówno od strony Atlantyku jak i Morza Śródziemnego oraz w rejonie Algeru.
Niemcy po otrzęsieniu się z wrażenia, wywołanego zaskoczeniem, rozpoczęli energiczną kontrakcję. Wojska niemieckie wkroczyły do nie okupowanej południowej Francji i zajęły Tulon, bazę francuskiej floty wojennej.
Na początku roku 1943 cała północna Afryka znajdowała się w rękach alianckich.
Konferencja w Casablance, która odbyła się w dniach 14-26 stycznia 1943 roku, przy udziale prezydenta Stanów Zjednoczonych Roosevelta, premiera Wielkiej Brytanii Churchilla, oraz wiele innych osobistości politycznych i wojskowych, sformułowała pod adresem państw Osi żądanie bezwarunkowej kapitulacji. Żądanie to, oparte na ostatnich zwycięstwach Sprzymierzonych pod Stalingradem, w Afryce i na Pacyfiku było wysoce uzasadnione, lecz zostało zlekceważone. Niemcy za wszelką cenę pragnęli utrzymać Tunis.
Decydująca ofensywa Sprzymierzonych rozpoczęła się 21 marca 1943 roku na odcinku południowym. Montgomery na czele swej 8 armii, zdobył kombinowanym atakiem frontowo-skrzydłowym linię stałych fortyfikacji Mareth i ruszył szybkim marszem ku północy w pościg za Niemcami, którzy cofali się naciskani z boku przez Amerykanów. Na początku kwietnia siły niemiecko-włoskie zostały stłoczone na małej przestrzeni w rejonie portów: Tunis i Bizerta.
Ostatecznie walki zakończyły się 12 maja, gdy do niewoli dostał się generał von Arnim, który został po odwołaniu Rommla głównodowodzącym sił Osi w Afryce. Nieprzyjaciel stracił w bitwie o Tunis 15 dywizji, z czego wzięto do niewoli 267 tyś. żołnierzy niemieckich i włoskich.
Wojna we Włoszech i ich kapitulacja.
Sycylia, która była broniona przez trzy dywizje niemieckie i dziesięć włoskich stała się pierwszym obiektem ofensywy alianckiej. Wielka flota wyruszyła z portów afrykańskich wioząc na swoich pokładach dwie armie: jedną brytyjską i jedną amerykańską które obejmowały łącznie 12 dywizji. flota włoska choć silna liczebnie nie ukazała się na morzu podobnie jak i w czasie poprzednich operacji tego roku. Dziewiątego lipca 1943 roku rozpoczęło się lądowanie poprzedzone poprzednim bombardowaniem z powietrza i morza. Natarcie nie trafiało na poważniejszy opór i z łatwością uchwycono przyczółki desantowe, później nastąpiły silne kontrataki nieprzyjacielskie. Z chwilą zajęcia Rzymu zamierzenia strategiczne i polityczne aliantów które doprowadziły do inwazji na Włochy zostały zrealizowane.
Zdobycie Sycylii przez wojska Sprzymierzonych przyspieszyło załamanie się rządów faszystowskich we Włoszech. 25 lipca 1943 roku Mussolini został zmuszony przez króla Wiktora Emanuela do ustąpienia ze stanowiska premiera. Nowy rząd włoski utworzony przez marszałka Pietro Badoglio podpisał zawieszenie br... |
|
| |
|
|
|
