Procesy w wnętrzu ziemi: ruchy lądotwórcze i górotwórcze, zjawiska wulkaniczne i sejsmiczne Procesy na zewnątrzWietrzenie, erozja, egzaracja zdzieranie), deflacja (wywiewanie), danudacja (obniżanie), transport akumulacja Wulkany: wybrzeża Pacyfiku, południowa europa, Afryka wschodnia, małe Antyle. Trzęsienia: łuki wysp japońskich, indoezyjskich, pacyficzne wybrzeża Amaryki, wybrzeża i wyspy Pacyfiku, Alpy, karpaty, kaukaz, Himalaje, Wielkie Antyle. Działalność wiatruDeflacjaPrzesuwanie i unoszenie materiału skalnego przez wiatr prowadzące do powstania rynien i mis deflacyjnych, bruku deflacyjnego KorazjaMechaniczna działalność wiatru i jego ładunku ( ziaren piasku, żwiru ) polegająca na ścieraniu, rysowaniu i drążeniu powierzchni skał; powstają wygłady, nisze, gzymsy, graniaki, grzyby skalne, żebra, bruzdy TransportPrzenoszenie przez wiatr drobnego materiału skalnego; powstają zmarszczki wiatrowe – riple-marki) Budowanie (akumulacja) Osadzanie niesionego przez wiatr materiału; postają wydmy ( barchany-obszary suche, wydmy paraboliczne-wilgotne obszary wałowec) i pokrywy lessowe GENEZA PUSTYŃ ª wysokie ciśnienie, witray które zawsze wieją od wyżu do nizu nie pozwalają na dotarcie w te rejony wilgotnego powietrza z oceanów ª na obszarach osłoniętych od deszczu, czyli na terenach, gdzie wilgotne powietrze nie ma dostępu ze względu na sasiedztwo gor lun znaczne oddalenie od zbiorników wodnych ª nad brzegami oceanów, zimne prądy morskie ochładzają morskie powietrze, które w rezultacie pozbywa się wilgoci. W momencie gdy zimne i suche powietrze dociera nad nagrzany ląd, łatwo absorbuje wodę zawartą w atmosferze i unosi się do góry. RODZAJE PUSTYŃ Kamieniste – Hemada (tam gdzie jest bardzo sucho i procesy wietrzeniowe są utrudnione Żwirowe – Serir – na przedpolu kamienistych Piaszczyste – Erg – Na obrzeżach pustyń, gdzie najdalej transportowany jest najdrobniejszy materiał Ilaste – takyry – najdalej wywiewany jest materił pylasty, tam gdzie zostanie on osadzony RODZAJE WIETRZENIAFIZYCZNE – rozpad skał bez zmiany składu mineralnego pod wpływem: ª rozsadzania skał przez zamarzniętą wodę ª rozszerzania i kurczenia się minerałów przy dużych różnicach temperatur ª rozsadzania skał przez krystalizującą się sól w porach skał ª rozsadzanie skał przez pęczniejące skały ilaste Klimat zimny, umiarkowany podczas zimy, gorącym suchym CHEMICZNE – prowadzi do zmiany skłądu mineralnego ( rozkładu skał pod wpływem: ª Działalności wody (rozpuszczanie, hydroliza, uwodnienie) ª Innych procesów (uwęglanie, utlenianie) Umiarkowanym latem, gorącym wilgotnym BIOLOGICZNE – rozluźnianie fizyczne i chemiczne zwięzłości skał w wyniku ª działalności organizmów żywych ( kopanie, rycie zwierząt, korzenie drzew rozsadzają skały, rośliny wydzielają związki chemiczne zmieniające skład skał, rozkład szczątków organicznych przez drobnoustroje tworzy glebę) Umiarkowanym i gorącym wilgotnym DZIAŁALNOŚĆ RZEKI BIEG GÓRNY : ª erozja wgłębna – żłobienie dna w czasie przetaczania z dużą energią rumoszu skalnego po dnie – powstają doliny w kształcie litery V
|