Atmosfera – jest to gazowa powłoka Ziemi. Jest mieszaniną gazów, ciał stałych i ciekłych. Ze względu na ich właściwoś- ci fizyczne wyróżniamy w niej składniki stałe i zmienne. Składnikami stałymi są: azot(78%), tlen(21%), argon, neon, hel, metan, krypton, i wodór(w sumie 1%).Skład ten jest stały do wysokości ok. 80m. Zmienne składniki: para wodna, CO2, dwutlenek siarki, dwutlenek azotu, ozon, składniki mineralne i organiczne(pył, sadza, bakterie). Budowa atmosfery jest warstwowa. Kryterium podziału to: ciśnienie, gęstość i temp. gazów. Wyróżnia się 5 warstw od- dzielonych strefami przejściowymi, zwanymi pauzami. Troposfera z tropopauzo – znajduje się najbliżej powierzchni, sięga do ok. 7km. nad biegunami i ok. 17km. nad równikiem. Zróżnicowanie to zależy od temp. powietrza, siły ciężkości i ruchu obrotowego. Temp. w tej warstwie spada wraz z wys. Od średnio 15C przy pow. Ziemi do –50C w górnej granicy warstwy. Zawarta jest tam prawie cała para wodna planety. Stratosfera z stratopauzo – sięga do wys. ok. 50km. Zachodzą w niej bar dzo silne prądy strumieniowe. W dolnej części stratosfery utrzymuje się temp. –50C, natomiast w górnej aż 0C. Ta część stratosfery nosi nazwę ozonosfery. Ozonosfera jest warstwą ochronną niezwykle ważną dla życia na Ziemi. Pochłania ultrafiolet. Mezosfera z Mezopauzo – sięga do wys. ok. 80km. Następuje w niej szybki spadek temp. wraz z wys., do ok. –90C. Mezopauza oddziela ją od następnej warstwy, którą jest termosfera. Termosfera z jonosfero – granica waha si ę między 300 a 800km. Następuje w niej gwałtowny wzrost temp., do ok.+1500CPowietrze jest silnie zjonizowan. Egzosfera – granica znajduje się na wys. ok. 2 tys. km. Temp. w tej warstwie ponownie spada, do ok. -270C. Im wyżej tym powietrze jest rzadsze i lżejsze, ciśnienie maleje. Największe zmiany występują w termosferze i egzosferze. Masy powietrza: równikowe – występują w strefie ok. równikowej, zwrotnikowe – występują w strefie wyżów podzwort. Polarne – występują w umiarkowanych szer, geogr. Arktyczne – występują w strefach wyżów okołobiegunowych. Wyże baryczne – charakteryzują się małym zachmurzeniem, małą ilością opadów, dużą amplitudą temp. miedzy zimą, a latem. Niże baryczne – charakteryzują się dużym zachmurzeniem, dużą ilością opadów, niedużą amplitudą temp. Źródła ciepła dla Ziemi: energia słoneczna, energia z wnętrza Ziemi(wybuchy wulkanów, gejzery). Źródła: pochłanianie, załamanie, rozpraszanie, uginanie, odbicie.
|